Życie w wodzie

2/3 powierzchni Ziemi pokrywa woda, z tego większość stanowią morza i oceany. Jeziora i rzeki  zajmują zaledwie niecały 1%.

W wodzie organizmy żyją na dnie i  w  toni wodnej aż do głębin przekraczających 10000 m, natomiast dla porównania  na lądzie życie  występuje jedynie w cienkiej warstwie na powierzchni, tuż pod nią i ponad nią. Zatem woda stanowi przeważające  środowisko życia na naszej planecie. Jest też miejscem gdzie ok 3,5 mld narodziło się życie  najpierw w postaci  jednokomórkowych organizmów prokariotycznych (zbliżonych do współczesnych sinic i archeanów), ewoluując  ok 2 mld lat temu w kierunku  komórek eukariotycznych, a następnie   w wielokomórkowce zwierzęce i roślinne.

Warunki życia w wodzie są zależne od jej właściwości fizykochemicznych i wpływają na szereg przystosowań  w budowie i fizjologii organizmów w niej zamieszkujących.

W porównaniu ze środowiskiem lądowym w wodzie panują łagodniejsze warunki życia:

Wody w zbiornikach morskich i słodkich różnią się warunkami życia, na które wpływają: różny stopień  zasolenia, kwasowości, rozpuszczonych gazów ( szczególnie tlenu i dwutlenku węgla), przejrzystość. W rzekach i strumieniach na występowanie organizmów wpływają wartkość nurtu i żyzność wody. Szybko płynące wody są dobrze natlenione, zimne, producentami materii organicznej są  głównie rosliny występujące na dnie lub porastajace kamienie, brak natomiast zawieszonych w toni wodnej producentów. W wolno płynących rzekach wody są żyzne ( dodatkowo wpływ na to mają wody  spływajace z pól  oraz ścieki komunalne bogate w w zwiazki organiczne i nieorganiczne) , cieplejsze,mniej natlenione , mało przejrzyste na skutek dużej ilości  zawieszonej materii organicznej i nieorganicznej. Często w warstwie przydennej może występować deficyt tlenu.

Występujące w zbiornikach wodnych organizmy tworzą grupy ekologiczne przystosowane do życia  w określonych strefach biotycznych:

drobne organizmy biernie unoszone w toni wodnej. W jego skład wchodzą organizmy roślinne – fitoplankton ( samożywne protisty, i rośliny) oraz zwierzęce- zooplankton ( cudzożywne protisty i zwierzęta).

pływające aktywnie większe organizmy ( ryby, gady, ptaki, płazy wodne, ssaki, głowonogi)

organizmy związane z dnem zbiornika. Należą do tej grupy zwierzęta osiadłe ( parzydełkowce, gąbki, małże), poruszające się ( pierścienice, nicienie, stawonogi, ślimaki), jak i samożywne protisty i rośliny

organizmy roslinne i zwierzęce pływające po powierzchni np. rzęsa, żeglarz portugalski

drobne organizmy związane z błoną powierzchniową wody np. nartnik, larwy komarów, bakterie, jednokomórkowe protisty.

W zbiornikach wodnych słodkich i słonych wyróżnia się charakterystyczne strefy biotyczne , w których panują  odmienne warunki życia

strefa przybrzeżna, bogata w świat organizmów żywych, dobrze nasłoneczniona. Wystepują tu rośliny zakorzenione na dnie o liściach wynurzonych np. pałki wodne, trzcina, rośliny o liściach pływających np grążele i grzybienie oraz rośliny całkowicie zanurzone np. rogatek sztywny. Zwierzęta również są bogato reprezentowane przez liczne gatunki bezkręgowców, ryb, ssaków i ptaków. Płytkie zbiorniki do głębokości kilku metrów w calości występują jako litoral.

strefa otwartej wody mórz lub jezior. Wystepują tu organizmy planktonowe jak i nekton. Producentami są glony, a konsumentami skorupiaki, inne bezkręgowce, ryby.

część pelagialu, poniżej otwartej wody występuje w głębokich zbiornikach tam gdzie nie dochodzi światło. Nie występują tu organizmy fotosyntetyzujące lecz organizmy odżywiające się szczątkami organicznymi opadającymi z wyższych warstw wody.

strefa głębinowa, która występuje w morzach i oceanach od 1700 m. Panują tu specyficzne warunki życia dla wyjątkowej fauny głębinowej. Panujące ciemności są środowiskiem organizmów wykorzystujących zdolności bioluminescencji, polegających na wytworzeniu światła dzięki reakcjom chemicznym zachodzącym w organizmach. Służy to  zwabianiu ofiary lub partnera płciowego.

strefa przydenna zbiornika charakterystyczna dla każdej z wymienionych stref. Należą tu organizmy bentosu żyjące na dnie wód.

 

W wodach morskich wyróżnia sie dwie strefy:

rozciąga się od strefy pływów do ok 200 m głębokości, granicy szelfu kontynentalnego. Światło przenika w tej strefie do samego dna ale fotosyntetyzujące organizmy bytują głównie do głębokości ok 80 m. Przybrzeżna część tej strefy jest litoralem. Najgłębiej występującymi producentami są krasnorosty . Litoral bogaty jest w ciekawe ekosystemy wodne; „lasy” brunatnic, rafy koralowe, lasy namorzynowe ( tworzą je zarośla gatunków drzew zdolnych do bytowania w słonych wodach wraz z bytującymi wśród nich specyficznymi organizmami)

wody poza strefą szelfu kontynentalnego obejmujące strefy pelagialu-toni wodnej i dna morskiego – bantalu. Najgłębsza część dna morskiego sięgająca głębin to abisal.