Zasoby wody

Ziemia  nazywana jest niebieską planetą,  dlatego że znaczną jej część zajmuje woda. Jej objętość, która  powstała w ciągu 3,5 mld lat, jest niezmienna  i szacuje się ją na ok 1,4 mld km³. Hydrosfera, obejmuje wody atmosferyczne, powierzchniowe i gruntowe w postaci gazowej, ciekłej i stałej. Większość  stanowią morza i oceany-96,5%, wody podziemne- 1,7%  lodowce -1,7%, a  rzeki  i jeziora- 0,0132% tylko 0,001% wody znajduje sie w atmosferze.

Jak łatwo zauważyć wody Ziemi są przede wszystkim słone. Wody słodkie stanowią zaledwie 2,5% całkowitych zasobów, a z tej objętości aż  68,7% uwięziona jest w lodowcach i śniegach. W dalszej kolejności magazynem słodkiej wody są wody gruntowe do głębokości 100m- 30%. Niewielka część słodkiej wody bo tylko ok 0,3% jest dostępna  w postaci rzek, bagien i jezior.

Człowiek jako źródło wody pitnej wykorzystuje słodką wodę, pochodzącą z wód powierzchniowych i podziemnych, która stanowi niecały 1 % całkowitych zapasów wody. Można zauważyć, że na naszej błękitnej planecie dostępna słodka woda  należy raczej do zasobów  deficytowych, zwłaszcza, jeśli weźmiemy pod uwagę jej  nierównomierne rozmieszczenie  na Ziemi. Tereny pustynne i strefy suche, gdzie dostęp do wody jest utrudniony  stanowią ok  40% powierzchni Ziemi. Ilość  dostępnej  wody zależy od kilku czynników: ilości opadów, szybkości parowania, wielkości przepływu w rzekach, ilości wód podziemnych oraz zużycia związanego z działalnością człowieka.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO)  ponad miliard ludzi na świecie nie ma w ogóle  dostępu do czystej wody pitnej, w Europie jest ich ponad 100 mln.  Istotnym problemem jest też pogarszająca się jakość wód spowodowana działalnością człowieka. Rozwój urbanizacji, przemysłu, rolnictwa, wzrost liczby ludności Ziemi  skutkuje większą eksploatacją zasobów wodnych oraz wzrostem ich zanieczyszczenia.  Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) ostrzega, że zapotrzebowanie na wodę pitną wzrośnie o 55% do 2050 roku. Dodatkowo czynnikiem niekorzystnie wpływającym na stan hydrosfery są zmiany klimatyczne przynoszące ekstremalne warunki pogodowe ( intensywne opady, powodzie, susze)

Zapasy  słodkiej wody nie są niewyczerpywalne. Dotyczy to przede wszystkim wód podziemnych – głównego ich  magazynu   na Ziemi. Wody  te są w większym  stopniu zużywane niż mogą się odnowić w naturalnym obiegu hydrologicznym. Dodatkowo wzrasta stopień zanieczyszczeń tych wód. Glównym żródłem dla odnowienia zasobów wody sa opady atmosferyczne, które  przenikając w głąb podłoża zasilają wody podziemne  lub spływają wodami powierzchniowymi do morza. Jeśli opady są bardzo intensywne powoduje to głównie odpływ powierzchniowy wód, a w niewielkim tylko  stopniu przenikanie do podłoża i zasilanie wód gruntowych.

Zasoby wodne Polski w porównaniu z krajami europejskimi są małe. Wpływają na to niekorzystne warunki klimatyczne i hydrologiczne. Polska leży na terenie, gdzie ścierają się wpływy klimatu oceanicznego i kontynentalnego. Ilość opadów maleje w kierunku z zachodu na wschód, od Oceanu w  głąb kontynentu. Dlatego w krajach Europy Zachodniej w porównaniu z Polską opady są większe. Dodatkowo na  terenie naszego kraju duże jest zróżnicowanie opadów, np. W Tatrach wynoszą ok. 1800 mm, pojezierzach do 800 mm, a na nizinach wielkopolskich miejscami nawet poniżej 500 mm. Natomiast parowanie jest podobne do sąsiednich krajów europejskich. Większość opadów charakteryzuje duża intensywność, co w połączeniu  z uwolnieniem znacznych objętości wody pochodzących z topniejących śniegów powoduje, że w naszym kraju woda w większym stopniu odpływa niż wsiąka w podłoże. Stąd procent wód podziemnych  magazynowanych w Polsce jest bardzo niski w porównianiu z innymi krajami europejskimi. Zmiany klimatyczne pociagają za sobą  z jednej strony zwiększenie zasięgu i częstotliwości susz w Polsce a z drugiej nasilenie gwałtownych opadów stwarzających zagrożenia powodziowe.

W efekcie wskutek różnych czynników nasz kraj, chociaż można to uznać za nieprawdopodobne jest zagrożony deficytem wody. Obecnie w  Polsce na jednego  mieszkańca przypada ok 1600 m³/rok wody, a w okresach suszy wskaźnik ten spada nawet poniżej 1000m³/rok/osobę,  podczas gdy dla porównania, na jednego mieszkańca Europy przypada średnio w ciągu roku  ok 4500 m³, a na Ziemi ok 7300m³.

 

 

 

Opracowano na podstawie:

Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska, Zdzisław Mikulski „Hydrologia ogólna”